Maakt geen nieuws goed nieuws? Het onderbelichte conflict in Jemen

De Opkomst en Ondergang van Abdrabbuh Mansur Hadi

In 2011 werd, in het Jemenitische hoofdstuk van de Arabische Lente, president Ali Abdullah Saleh na drieëndertig jaar van zijn presidentiële troon gestoten. Zijn vicepresident en tevens opvolger Abdrabbuh Mansur Hadi werd hierna geïnaugureerd voor een tweejarige termijn in 2012. Hadi begon aan het leiderschap van een gebroken land, zowel economisch als politiek. In het zuiden kampte Hadi met separatisten, gemarginaliseerd en achtergesteld door Sana’a, de hoofdstad en het politieke centrum. Daarnaast was Al Qaida in hoge mate actief in delen van het land.

Het vuur aan de schenen van de president zou echter aan het eind van de tweejarige termijn pas tot onomkeerbare hoogtes oplaaien. In Augustus 2014, na het door de overheid aankondigen van nieuwe wetten omtrent brandstofsubsidies en het verhogen van brandstofprijzen, riepen de Houthi-rebellen op tot massaopstand. Deze rebellen waren voor Hadi echter niet nieuw. Tijdens de Arabische Lente was de beweging al actief en na het afzetten van Saleh is de groep weinig tot rust gekomen.

Een maand na het begin van protesten, op 21 september 2014, vielen Houthi-rebellen de hoofdstad Sana’a binnen, met hulp van een deel van het leger wat trouw was aan de oude president, Saleh. Een dag later, nadat de rebellen de belangrijkste overheidsgebouwen hadden overgenomen, werd een vredesovereenkomst ondertekend, gericht op het samenstellen van een nieuwe overheid. De Houthi-beweging was echter ontevreden met hun rol in de onderhandelingen en stelden dat Hadi hen hierin tegenwerkte. Door het presidentiële paleis te bestormen hoopte de rebellengroep meer inspraak te krijgen. Met de evacuatie van Hadi sprak de oude overheid van het begin van een coup. Sana’a was in handen van de Houthis en het land was een stap dichterbij de afgrond.

Hoe Jemen Door Internationale Inmenging tot de Knieën Werd Gebracht

In de opeenvolgende maanden ontwikkelde het conflict zich tot een humanitaire crisis. Na internationale inmenging is het aantal dodelijke slachtoffers immens gestegen. Op verzoek van Hadi, inmiddels gevlucht naar Saudi-Arabië, is een Saudi-Arabisch geleide internationale coalitie begonnen steun te bieden aan de Hadi-gezinde strijdkrachten. In 2015 vielen bijna 4500 burgerslachtoffers ten gevolge van de bombardementen die deze coalitie tegen de Houthi-rebellen lanceerde. Ook de Houthi-rebellen genoten hulp van buitenaf. De Iraanse overheid ontkent directe inmenging, maar heeft wel openlijk toegegeven materiële steun te hebben verleend aan de Houthi-beweging, die in beginsel net als Iran overwegend Sjiitisch is. De daadwerkelijke band tussen de rebellen en Iran is vooralsnog ambigu.

Nu, ruim vier jaar later, is het totale dodental volgens een rapport van Amnesty gestegen tot ruim zestigduizend Een totaal van ruim negentienduizend luchtaanvallen van de coalitie, waarvan ongeveer twee-derde niet op militaire doelen belandde heeft het land tot een ruïne geslagen. Het conflict is verspreid over het hele land, waardoor 22 van de 28 miljoen inwoners volgens hetzelfde rapport van Amnesty International humanitaire hulp nodig hebben. Terwijl de strijd tussen de Houthis en de Saudi-coalitie doorwoekert valt de bevolking dit conflict met de dag zwaarder. Hongersnood en ontheemding zijn voor de meerderheid van de Jemenitische bevolking werkelijkheid of liggen in het vooruitzicht. Mensenrechten zijn meermaals geschonden, oorlogsmisdaden meermaals gepleegd. De Saudi-geleide coalitie geniet vooralsnog steun van onder andere de Verenigde Staten en Groot Brittannië. Nederland is gestopt met het leveren van wapens, maar de export van dual-use goederen – goederen die naast hun commerciële functie ook militair kunnen worden ingezet – blijft doorgaan, voor een totaalsom van 136 miljoen euro.

Vandaag en morgen

Hoe ziet de toekomst er nu uit voor Jemen? Het eind van het conflict lijkt niet in zicht. Zo eisten de Houthi-rebellen onlangs het drone-bombardement op twee van de grootste olieraffinaderijen van Saudi-Arabië op. De VS en het koninkrijk zelf geven echter de schuld aan Iran, wat niet de eerste keer is en waarschijnlijk ook niet de laatste keer dat Iran door deze landen wordt aangewezen. Wie de dader ook is, duidelijk is dat de Houthi-strijdkrachten in toenemende mate beschikken over drones en langeafstandsraketten, aldus The Washington Post.

Slagen om steden als Hodeidah, een voorname havenstad die cruciaal is voor de toevoer van voedsel en levensmiddelen, hebben grote aantallen burgerslachtoffers tot gevolg. Naar aanleiding van de slag om Hodeidah is in Stockholm een VN-geleide bespreking tussen partijen geweest met vredesbesprekingen tot doel. Het Stockholm Agreement bestaat uit een staakt-het-vuren, het bevorderen van humanitaire hulp in de behoeftige gebieden en een uitwisseling van gevangen, in totaal zo’n 16.000.

De overeenkomst heeft een aantal haken en ogen die terugval in het conflict hebben veroorzaakt. Door de haast waarmee het is opgezet is niet alles in detail uitgelegd, waardoor beide partijen hun eigen interpretatie kunnen toepassen in de uitvoering van de overeenkomst. Toch lijkt de overeenkomst een eerste stap richting het beëindigen van de crisis die Jemen nu al ruim vier jaar teistert. Beide partijen erkennen bij het ondertekenen van de overeenkomst dat de humanitaire crisis in het land hulp behoeft en dat beide partijen bereid zijn stappen te zetten om deze crisis te verhelpen. Zodra de druk op de humanitaire situatie is verlicht is er mogelijkheid om het gewapende conflict te bemiddelen, maar dat is wellicht een te idyllisch vooruitzicht.

 

Door: Samuel Ornstein
Foto:  Creative Commons 2019

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *