Is de democratie geschaad met het weggaan van het referendum?

|OP-ED| 

Op 22 februari 2018 kwam het wetsvoorstel om het raadgevende referendum af te schaffen door de Tweede Kamer. De oppositie probeerde nog een referendum over het afschaffen van het referendum voor elkaar te krijgen, maar dit mislukte. Nu kwamen er meteen geluiden op over dit zogenaamde ‘ondemocratische besluit’. Het zou tegen alles in gaan waar de democratie voor staat. Klopt dit?

Volgens Dahl zijn er vijf basisprincipes die nodig zijn voor een goed functionerende democratie: effectieve participatie, stem-gelijkheid, verlichte kennis, controle over de agenda en inclusie van alle volwassenen. Hij bedoelt hiermee dat iedereen die participeert een actieve stem moet hebben en gehoord moet worden, alleen dan is participatie effectief. Met stem-gelijkheid bedoelt hij dat iedereen telt voor één stem, niet meer en niet minder. Verlichte kennis is een beetje een ambigu begrip, maar betekent dat iedereen die discussieert en stemt genoeg informatie moet hebben om te kunnen stemmen en ook die informatie moeten kunnen begrijpen. Stemmers moeten ook kunnen kiezen wat er op de agenda staat en als laatste moet iedereen kunnen stemmen op elk probleem dat wordt voorgedragen. Er moet geen uitsluiting mogelijk zijn. Deze vijf punten zijn erg duidelijke en goede handvatten voor de structuur en omvang van een democratische samenleving.

Het afschaffen van het referendum zou volgens de tegenstanders tegen het principe van effectieve participatie ingaan. Ik begrijp deze kritiek niet helemaal, omdat mensen hoe dan ook één keer in de vier jaar naar de stembus kunnen om te stemmen op volksvertegenwoordigers die vervolgens juist vóór ons alle keuzes horen te kunnen maken. Ik bedoel hier niet mee te zeggen dat dit betekent dat deze rechtstreeks gekozen volksvertegenwoordigers, de politici in de Tweede Kamer, altijd alles goed doen, maar wel dat ze nooit alles goed kunnen doen.

De politici in de Tweede Kamer proberen zo goed mogelijk te vertegenwoordigen waar hun partij voor staat en waar de volgers en de stemmers van die partij voor gekozen hebben. Bovendien moeten we niet vergeten dat het raadgevend referendum precies dat is, een raadgevend referendum. Wat betekent dat de politici helemaal niks met het besluit hoeven te doen, zoals ze al vaker hebben laten zien. Voor de mensen die nu denken maar de Brexit in het Verenigd Koninkrijk dan? Het referendum over Brexit in het Verenigd Koninkrijk was inderdaad ook een raadgevend referendum. Het grote verschil met bijvoorbeeld ons Oekraïne-referendum was dat de overheid, en dan specifiek premier David Cameron, had beloofd het referendum hoe dan ook te volgen, ervan uitgaand dat iedereen tegen de Brexit zou stemmen. Doordat ze dit al hadden uitgesproken, kon de overheid eigenlijk niet om de uitslag heen. Maar geen enkele overheid is er toe verplicht om een raadgevend referendum te volgen. Het Oekraïne referendum was bijvoorbeeld ook niet bindend, dus de politiek mocht de uitslag naast zich neer leggen. Bovendien had onze overheid niks beloofd betreffende de uitslag.

 

‘Effectieve participatie’, zoals Dahl het bedoelde, is in mijn ogen meer je stem laten horen wanneer het daadwerkelijk effect heeft.

 

Want we stemmen nog steeds elke vier jaar en laten we daar dus met resultaat onze stem horen. Mensen die niet stemmen en dan vervolgens gaan klagen over onze politieke stand van zaken, zijn helemaal niet bezig met effectieve participatie of enige participatie in de democratie. Als je wilt dat er iets verandert in ons land laat vooral je stem horen, maar vraag geen referendum aan wat niet bindend is. Laat in plaats daarvan op andere effectievere manieren je stem horen, maar bovenal: blijf niet thuis zitten op verkiezingsdagen. De gemeenteraadsverkiezingen komen er weer aan op 21 maart. Als jij vindt dat de huidige gemeenteraad jouw stad helemaal verkeerd heeft aangepakt, doe dan vooral waar onze democratie voor bedoeld is en ga stemmen.

 

Door: Victoria ten Hulsen – derdejaarsstudente Politicologie
Foto: The Blue Diamond Gallery 2018

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *