Minicursus populisme: waarom zelfs Buma populistisch gedrag vertoont

Foto: © Wikimedia Commons

Geert Wilders en populisme worden zo vaak met elkaar geassocieerd, dat het bijna een Pavlovreactie veroorzaakt. Ook Donald Trump en Pim Fortuyn worden genoemd, wanneer Wouter Bos aan leerlingen Politicologie vraagt aan wie ze denken als ze het woord ‘populisme’ horen. Hij hield een gastcollege op de Vrije Universiteit in Amsterdam over populisme. Zijn boodschap? ‘Je vindt populisme overal in het politiek landschap.’

Waarom lijkt populisme tegenwoordig zo populair te zijn? De media spelen een essentiële rol. ‘Alles wat in ons medialandschap anders is, krijgt aandacht,’ aldus Bos. Omdat populisten vaak tegendraads zijn en sterke meningen hebben, zie je dit zo vaak langskomen in de krant of op je Facebook-tijdlijn. Vooral de sociale media zijn belangrijk voor populisten. Het is volgens Bos een wereld waar ze makkelijker hun ei in kwijt kunnen dan de traditionele politici.

Buma is niet zomaar gekomen met zijn idee over het Wilhelmus op school.

Toch is het verkeerd om te denken dat populisten een specifieke groep politici zijn. Helemaal met Trump als Amerikaanse president wordt populisme vaak als iets afwijkends gezien. In tegendeel: populisme is overal te zien in de politiek. Veel partijen nemen elementen van het populisme over en verwerken deze in hun eigen verkiezingsplannen. ‘Buma is niet zomaar gekomen met zijn idee over het Wilhelmus op school,’ aldus Bos. Dit idee is gebaseerd op het nationale eenheidsgevoel waar een populistische politicus als Wilders al jaren op hamert. Toch waarschuwt Bos dat het moeilijk is om als niet-populistische partij elementen over te nemen van het populisme. Het gevaar bestaat dat je als kopie gezien wordt.

Het directe contact met het volk, het weten wat er in de samenleving speelt, is iets waar populisten ontzettend goed in zijn. Daarom houden ze er niet van als iets dit directe contact belemmert. Rechters staan bijvoorbeeld tussen de populist en het volk in, vandaar de kritiek die Wilders weleens uit op de rechters in ons land. Het contact tussen politici en het volk is iets waar andere politici een voorbeeld aan kunnen nemen. Bos had hier een treffend voorbeeld voor: ‘Linkse politici geven te weinig aandacht aan het fileprobleem, omdat ze allemaal met de trein reizen.’ Een beetje zelfkennis kan nooit kwaad.

Bos geeft zelf aan het belangrijk te vinden ‘om iets van populisme te leren’. Hij doelt bijvoorbeeld op de vaak succesvolle campagnestrategieën. Aan welke campagnes hij specifiek dacht bij deze uitspraak, weten we niet. De laatste campagne van de PVV bestond namelijk uit niet veel meer dan een bezoek van Wilders aan Volendam. Wie weet zien we Asscher over vier jaar ook ergens een haring happen op televisie.

 

Door: Mathijs Hengeveld
Foto: © Wikimedia Commons

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *