Een politiek profiel van Eberhard van der Laan: daadkrachtig, rechtdoorzee en vaak wel eigenwijs.

Eberhard van der Laan, geliefd burgemeester van Amsterdam, overlijdt op 5 oktober aan de gevolgen van longkanker. Na enkele maanden onder de ziekte te hebben geleden, sterft de man die zijn stad zo iconisch ”lief” noemde, op 62-jarige leeftijd.

Het is oktober 2013 als bekend wordt dat burgemeester Eberhard van der Laan prostaatkanker heeft. Hij geneest snel, maar in januari 2017 slaat het noodlot opnieuw toe. Van der Laan, die zijn leven lang bekend stond als een kettingroker, wordt gediagnosticeerd  met uitgezaaide longkanker: het vooruitzicht is niet goed. Ondanks de tol die de ziekte van hem eiste, bleef Van der Laan zijn functie uitvoeren.  Dit houdt hij vol tot 18 september, wanneer hij in een open brief aan alle Amsterdammers zijn aftreden aankondigt. Drie weken later overlijdt Van der Laan op 62-jarige leeftijd aan de gevolgen van longkanker.

 

Wat hoop je dat de erfenis is?

– Dat het de lieve stad blijft die het is.

 

Hoe zag Van der Laan’s levensloop eruit?
Als jongste van zes kinderen groeit Van der Laan op in een gereformeerd gezin in Rijnsburg. Na tweemaal uitgeloot te worden voor Geneeskunde, begint hij de studie Rechten aan de VU, die hij in 1983 cum laude afsluit. Negen jaar later start hij zijn eigen bedrijf: Kennedy Van der Laan, een advocatenkantoor dat onder zijn leiderschap uitgroeide tot een succesvol en grote onderneming.

 

© Ed van Oudernaarden/ANP

 

Van der Laan raakt voor het eerst betrokken bij de politiek als assistent van wethouder Jan Schaefer (PvdA), die zijn leermeester werd.  Hij speelde een cruciale rol bij het beëindigen van de kraakbewegingen door Schaefer te overtuigen dat hij  kraakpanden moest opkopen en bewoners daar moest laten blijven wonen. Tussen 1990-1998 ging hij de gemeenteraad in, waar hij vanaf 1993 fractievoorzitter voor de PvdA was. Na het aftreden van Ella Vogelaar in 2008 kon Van der Laan zich opnieuw inzetten voor de woningproblematiek als minister van Wonen, Wijken en Integratie. Hij werd in 2010 burgemeester van Amsterdam.

 

 “Je bent gewoon een ouwehoer!”

 

Wat maakte Van der Laan zo immens populair?
Van der Laan stierf als een ongekend populaire burgemeester. Dit was voornamelijk te danken, naast zijn sobere calvinistische levensstijl en harde arbeidsethos, aan zijn betrokkenheid. Of het nu boze Ajax-supporters waren of bedreigde buurtbewoners, Van der Laan stak ze een hart onder de riem. Hij gaf hartverwarmende toespraken, zoals bij de dodenherdenking, waarmee hij elke Amsterdammer kon aanspreken. Voor zijn welbespraaktheid kreeg hij zelfs de Machiavelli prijs in 2013. Ook ging hij confrontatie nooit uit de weg, iets waar hij soms politieke correctheid voor omruilde. “Je bent gewoon een ouwehoer! luidde hard door de kamer van de gemeenteraad. Het was duidelijk dat Van der Laan een normale man van het volk was. Hij deed niet mee aan politieke spelletjes, spelletjes waar hij tevens veel kritiek op had. “Kiften om aandacht”, noemde hij het politiek debat.

Jurist en goede vriend van Van der Laan, Geert Mak, verklaarde zo zijn populariteit: “Hij is een man die niet meedoet met het onderlinge gezeik en gezeur dat Nederland de afgelopen jaren soms in zijn greep lijkt te hebben. Eberhard is in die verbrokkeling een verbinder geweest. Dat is iets waar veel Amsterdammers naar snakten. Zijn karakter en kwaliteiten waren precies waar Amsterdam behoefte aan had in deze tijd”.


Wie zal er nu het ambt op zich nemen?
Het overlijden van Van der Laan brengt een groot probleem voor de gemeente: de opvolgingsproblematiek. De drie meest genoemde kandidaten zijn: Kasja Ollongren (D66), Guusje ter Horst (PvdA) en Eric van der Burg (VVD). Nu zit er een probleem vast aan elke kandidaat. Locoburgemeester en tijdelijke vervanger Kasja Ollongren (D66), wordt vaak genoemd in Den Haag voor een mogelijke ministerschap. Zij wil dus niet het burgemeesterschap op zich nemen, als ze er enkele maanden later afstand van moet doen. Oud-minister Guusje ter Horst (PvdA) wordt ook vaak genoemd. Zij heeft een ideaal cv als voormalig Amsterdams wethouder, maar ze zou te weinig inlevingsvermogen hebben. Bovendien zou de PvdA oververtegenwoordigd worden, als zij de grootste stad van Nederland kregen, ondanks hun grote zetelverlies in de afgelopen verkiezingen. Een derde optie is de tweede locoburgemeester: Eric van der Burg (VVD). Echter is hier ook de partij het probleempunt: Amsterdam is traditioneel een linkse stad.

Er zullen nog meerdere andere kandidaten worden voorgesteld, maar waarschijnlijk zal de gemeente een waarnemer opstellen die de functie van burgemeester op zich neemt tot de gemeenteraadsverkiezingen in 2018. Dit hele proces kan nog zeker een jaar duren.

 

Lieve Amsterdammers. Zorg goed voor onze stad en voor elkaar. Vaarwel.

Eberhard van der Laan 1955 – 2017.

 

 

Door: Quinten Torre
Foto’s: © NOS 2017 – © Ed van Oudernaarden/ANP

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *