Een letterlijk politiek gevecht

Ruim een week geleden liep een debat in het Oegandees parlement na twee dagen uit de hand toen verschillende leden met elkaar op de vuist gingen. Dit gevecht ontstond ten gevolge van discussie of de huidige president een nieuw termijn mag krijgen, wat zou moeten gebeuren na de verkiezingen in 2021. Momenteel is dat echter niet mogelijk doordat de grondwet van Oeganda een leeftijdsgrens van 75 jaar heeft voor het presidentschap. De huidige president is de 73 jaar oude Yoweri Museveni (afbeelding hierboven), hierdoor kan hij momenteel niet mee doen aan de verkiezing in 2021. Om het voor Museveni mogelijk te maken om wel mee te doen met de verkiezingen is er een grondwetswijziging nodig. Over deze grondwetswijziging ging dan ook het debat dat uit liep in een gevecht. Het debat veranderde in een gevecht toen de voorzitter van het parlement toestond dat een lid van Museveni’s partij een motie indiende om de leeftijdsgrens met spoed uit de grondwet te schrappen.

Voor de parlementszitting waren er ook al gewelddadige prostesten in de hoofdstad Kampala. Het protest werd door de politie met behulp van traangas uiteen gedreven. Eveneens werden er 19 betogers gearresteerd waaronder de belangrijkste oppositieleider Kizza Besigye. Daarnaast waren er ook enkele arrestaties van parlementariërs.

Yoweri Museveni
De huidige president – Yowerie Museveni (73 jaar) – is in 2016 aan zijn vijfde termijn begonnen. Volgens de oppositie is het echter al zijn zevende termijn, dit komt doordat zij ook de periode 1986-1996 meenemen als termijnen. De regering benoemt dat echter als een overgangsperiode, Oeganda was gedurende deze tijd een geen-partijendemocratie. Duidelijk is wel dat Museveni al dertig jaar aan de macht is in Oeganda.

Museveni is aan de macht gekomen na een militaire overname door zijn guerrillabeweging. Een groep die hij begon met 34 man en 27 geweren. De overname was succesvol toen hij op 26 januari 1986 de hoofdstad Kampala veroverde na jaren guerrillastrijd, sinds dien viert Oeganda op deze datum ook haar bevrijdingsdag. Museveni wordt hierdoor door velen ook als een verlosser en held gezien, waaronder zichzelf. Zijn voorgangers waren dan ook de gewelddadige dictators Idi Amin en Milton Obote. Onder Museveni is er daarnaast ook veel economische vooruitgang gekomen in Oeganda. Museveni geniet van de meeste steun op het platteland, waar momenteel het grootste deel van de bevolking leeft. In de steden is de oppositie echter populairder.

Deze oppositie heeft de afgelopen jaren met een steeds harder wordende aanpak van de regering te maken gekregen. Daarnaast zijn er ook steeds meer verwijten aan het adres van Museveni dat hij niet genoeg doet tegen corruptie. Momenteel echter lijkt het er op dat een meerderheid van de bevolking Museveni steunt. Daarin zijn zij niet alleen want Oeganda, en daarmee Museveni, is een bondgenoot van de VS en het Westen. Oeganda neemt dan ook vaak het voortouw in militaire operaties tegen terrorisme in het gebeid. Daarbij is Oeganda instrumenteel voor de diplomatiek in de omgeving tussen de verschillende Afrikaanse landen.

Verkiezingen 2016
De laatste verkiezingen die in Oeganda werden gehouden waren in 2016. Hierbij waren er ongeveer 15 miljoen kiesgerechtigden en 60 procent van de stemmen voor Museveni. Zijn grootste tegenstander Besigye kreeg 35 procent van de stemmen. De verkiezingen verliepen echter niet zonder problemen en kregen dan ook kritiek van zowel de oppositiepartijen als internationale waarnemers. De internationale waarnemers constateerden verschillende onregelmatigheden en chaos. Zo blokkeerden de autoriteiten sociale media en waren er problemen met stembiljetten in gebieden waar veel aanhang was voor de oppositie. Waaronder stembiljetten waarbij er alleen op parlementsleden kon worden gestemd. Daarnaast waren er meldingen van stembureaus die werden gesloten voordat er kon worden gestemd.

Het ontbreekt de kiescommissie aan onafhankelijkheid, transparantie en het vertrouwen van alle belanghebbenden.

Tot slot waren er ook nog protesten en arrestaties, zouden er schoten zijn gelost en zou er een dode zijn gevallen in verband met de verkiezingen. Besigye en de oppositie hebben uiteindelijk ook om een onafhankelijk onderzoek gevraagd. De Europese waarnemers twijfelde daarbij ook nog aan de onafhankelijkheid van de kiescommissie. Zo zei Eduard Kukan, het hoofd van de waarnemersmissie in Kampala, ‘Het ontbreekt de kiescommissie aan onafhankelijkheid, transparantie en het vertrouwen van alle belanghebbenden’. Ondanks al deze onrust tijdens de verkiezingen is Museveni dus uiteindelijk toch herkozen als president. En om ervoor te zorgen dat hij zich nogmaals herkiesbaar kan stellen is een grondwetswijziging nodig. Het debat dat hierover werd gevoerd is dan weer uitgelopen op een echt gevecht in het parlement.

 

© ANP 2017

2021
Het debat dat uit liep in een gevecht ging over het afschaffen van de leeftijdsgrens voor het presidentschap. Met als uiteindelijk doel het herkiesbaar kunnen stellen van Museveni in 2021. Mocht de grondwetswijziging niet doorgaan is dit vooralsnog het laatste termijn van Museveni als president en zal hij iemand moeten aanwijzen die na hem kandidaat gaat worden voor zijn partij. Als de grondwetswijziging doorgaat is het echter nog steeds niet zeker dat Museveni in 2021 herkozen gaat worden. De afgelopen verkiezing waren er al momenten dat het spannend was of Museveni de grens van 50 procent, om direct verkozen te worden, zou halen. Daar komt nog bij dat de steun voor Museveni afneemt. Het is wel waarschijnlijk dat de invloed van Museveni ook in 2021 nog aanwezig zal zijn en waarschijnlijk zelfs op grote schaal. Zeker is dat tot 2021 Museveni in Oeganda aan de macht is en hij zijn best zal doen om de leeftijdsgrens uit de grondwet te krijgen. Een vervolg op het debat en gevecht van vorige week is dus te verwachten.

 

Door: Jorin Wassenaar
Foto’s: © Reuters 2017 – 
© ANP 2017

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *