Strijd om de Zuid-Chinese Zee

“Stiekem palmt China eilanden in”, kopte het NRC een paar weken geleden. Terwijl de westerse wereld bezig is met terreurbestrijding, Poetin en de Amerikaanse verkiezingen, neemt China een steeds groter deel van de Zuid-Chinese Zee in beslag. Ze plaatsen er vliegvelden, marineschepen en zelfs raketlanceerinstallaties. Dit zet de verhoudingen met andere betrokken landen, zoals de Verenigde Staten, Vietnam en de Filipijnen, op scherp. Wat is er allemaal aan de hand in de Zuid-Chinese Zee en wie spelen hier een rol in?

De Zuid-Chinese Zee is een van de drukst bevaren zeeroutes ter wereld en bevat veel natuurlijke grondstoffen: zo’n zevenmiljard vaten olie bijvoorbeeld. Dit maakt het een belangrijke zee, en daarmee ook een zee van conflict. Vrijwel alle omliggende landen vinden namelijk dat ze recht hebben op (een stukje van) de zee. De zee bevat twee belangrijke eilandengroepen: de Paraceleilanden en de Spratly-eilanden. De grootste conflicten vinden plaats rondom deze eilanden. Zo claimt Vietnam bijvoorbeeld al sinds de zeventiende eeuw recht te hebben op de Spratly-eilanden, terwijl China deze eilanden ook opeist. Daarnaast vinden Taiwan, Maleisië en de Filipijnen dat ze eigenlijk recht hebben op de Spratly’s. In april 2015 legde China er een vliegveld aan, wat leidde tot Vietnamees protest. Het lijkt de Chinezen weinig te deren: ze bouwen stelselmatig door aan huizen en havens op de eilanden.

South_China_Sea_claims_map
Meerdere landen vinden dat ze recht hebben op stukken van de Zuid-Chinese Zee.

China lijkt de laatste jaren druk bezig met uitbreiden. Deze expansiedrift heeft z’n wortels in een Chinees negentiende-eeuws trauma. Duizenden jaren lang was China een machtig en ontwikkeld keizerrijk, totdat Engeland, Frankrijk, Japan en Rusland het land binnenvielen. Het ooit zo imposante imperium werd zwakker en de invloed van de westerse machten steeds groter. De Chinezen voelden zich vernederd. Dit gevoel speelt nog altijd een rol in het huidige Chinese beleid: China moet serieus genomen worden. Ze laten zich niet nog een keer kleineren. Het past ook bij het huidige beleid van president Xi Jinping, die zich ‘de wedergeboorte van het machtige China’ als doel heeft gesteld.

In de tussentijd bemoeit ook de Verenigde Staten zich met de Zuid-Chinese Zee. De Amerikanen zijn er niet bij gebaat als deze handelsroute gecompliceerd wordt door conflicten en militaire escalatie. Bovendien zien ze de zee liever niet in handen van hun rivaal China. Landen die aankloppen bij de VS voor hulp in hun conflict tegen China, kunnen dus al snel op Amerikaanse steun rekenen. Deze hechtere banden tussen de VS en bijvoorbeeld Vietnam of de Filipijnen zijn voor China alleen maar meer reden om hun macht in de Zuid-Chinese Zee uit te breiden..

Kortom, het wordt ze niet in dank afgenomen, maar de Chinezen bouwen rustig door in de Zuid-Chinese Zee. Lange tijd deden ze dit in relatieve stilte, maar Xi Jinpings ambities worden steeds duidelijker. Volgens een Amerikaanse denktank is de Zuid-Chinese Zee over tien, vijftien jaar een ‘Chinees meer’. Het is nog maar de vraag hoe de VS, Vietnam en andere betrokken landen hierop zullen reageren. Principes en commerciële belangen lijken een grote rol te spelen. De Amerikaanse journalist Robert Kaplan noemt het gebied daarom ‘the battlefield of the future’. Zijn dat alleen maar grote woorden of krijgt hij gelijk? De toekomst zal het leren.

Dit artikel is geschreven door Roos Lankhorst, socioloog en derdejaars studente politicologie. Lees ook haar artikel ‘de eeuwige stagiair’.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *