Links, rechts of iets anders?

Een paar maanden geleden zijn verkiezingen voor de Waterschappen en de Provinciale Staten weer geweest. Op welke partij heb jij tijdens de laatste verkiezingen gestemd? En stemde je op een linkse partij of op een rechtse partij? Als je tegenwoordig leest over het beleid van linkse partijen en hoe zij steun hebben verleend aan de overwegend rechtse regeringen van de afgelopen jaren kun je misschien gaan twijfelen over hoe links Links eigenlijk is. Wellicht vraag jij je ook wel eens af of politieke partijen als de PvdA en GroenLinks nog wel linkse partijen zijn. Zijn zij dan nog wel geloofwaardig als vertegenwoordigers van linkse politiek?

Wat is links?

Nu is het onderscheid in de politieke wereld veel breder dan slechts linkse politiek en rechtse politiek. Zo kun je bijvoorbeeld ook nog onderscheid maken tussen liberalisme (vrijheid) en totalitarisme (autoriteit), om maar even aan te geven hoe complex politieke opvattingen en richtingen zijn.

Maar, voor dit artikel kijk ik specifiek naar de kenmerken van de linkse politiek. Rond het ontstaan van het onderscheid tussen Links en Rechts in Frankrijk van 1789 stond linkse politiek voor het beperken van de absolute macht van het ancien régime. In de 19e eeuw waren de linkse parlementariërs de voorstanders van de Franse Republiek, in tegenstelling tot de rechtse monarchisten. Ten tijde van La Troisième République zagen de linksen meer heil in een primaat van macht bij de Kamer dan bij een sterke leider. Linkse politiek kenmerkte zich door een afkeer van concentratie van macht bij één persoon of een klein groepje mensen.

Daarnaast is een andere eigenschap van linkse politiek dat welvaart en lasten, en kansen en beperkingen gelijk worden verdeeld onder de burgers. Twee zeer bekende linkse denkers zijn Marx en Engels, die de mensen opriepen om het juk van hun bestaan af te werpen en te strijden voor gelijkheid. Een ander punt van linkse politiek is dat het zich inzet voor emancipatie van minder bedeelde groepen in de samenleving door sociaaleconomische hervormingen. Voor dit artikel is voornamelijk dit laatste punt van belang.

Anderzijds karakteriseert rechtse politiek zich meer als een vertegenwoordiger van de zittende elite, als voorstander van sociale ongelijkheid voor een dynamische maatschappij, en als stroming die vindt dat men zichzelf maar moet redden.

Hoe links is Links?

Ik denk dat het moeilijk is om in Nederland een partij aan te wijzen die krachtig leiderschap wenst en zodoende een onderscheid maakt tussen partijen.

Maar, op het punt van emancipatie valt er wel onderscheid te maken. Toegegeven, alle linkse partijen scoren goed op het punt van seksuele emancipatie en min of meer ook voor genderemancipatie. Toch zijn er verschillen.

Een sterke factor voor sociaaleconomische emancipatie en sociale mobiliteit is onderwijs. Een linkse partij zou dus moeten juichen om het idee van gratis (of ten minste betaalbaar) onderwijs. Toch hebben partijen die zich profileren als emancipatiepartijen, PvdA en GroenLinks, ervoor gekozen om in te stemmen met het sociaal leenstelsel, omdat het sociaal zou zijn jegens de belastingbetaler. De Partij van de Dieren en de SP, als verdedigers van het leenstelsel en ruime sociale zekerheid, zijn in dat opzicht linkser.

Naast de ontoegankelijkheid van onderwijs kun je ook nog voorbeelden noemen van deelname aan internationale oorlogsmissies (of vredesmissies) of staatsbedrijven die in handen vallen van kleine groepjes mensen met geld door privatisering. Allemaal met goedkeuring van deze “linkse” partijen. Volgens mij kun je zulke partijen wel verder opschuiven naar rechts op het politieke spectrum.

Hoewel de PvdA en GroenLinks zich links noemen, lijken ze zich toch rechts te gedragen. Dat is niet alleen misleiding, maar dit heeft ook verdergaande gevolgen. Stel dat je ideologisch gezien links bent en je je niet thuis voelt bij de radicale SP en de geitenwollensokken-hippies van de Partij van de Dieren. Dan resten de PvdA en GroenLinks als linkse partijen. Echter, als deze partijen slechts links in naam zijn en niet in daden, dan is het in de eerste plaats een gebrekkig alternatief voor de neoliberale politiek van de VVD en D66. Dat is een ideologisch gat in het politieke stelsel.

Daarnaast kan dit leiden tot politieke ontgoocheling. Als je verwacht gerepresenteerd te worden, maar je niet kan vinden in de werkelijke acties van de politieke partijen waar je op stemt, bestaat het gevaar dat je de volgende verkiezingen gewoon niet meer stemt of in het algemeen stopt met participeren in politiek.

Daarom wil ik het volgende voorstellen aan de Partij van de Arbeid en GroenLinks: ga bij jezelf te rade waar jullie voor staan. Kijk verder dan zitting hebben in de regering, die oh-zo-fijne compromissen die jullie sluiten, en de besluiten die jullie steunen. En bedenk je wie jullie representeren.

Dit artikel is geschreven door Peter Bruning.

Bronnen

https://fd.nl/economie-politiek/1100061/pvda-gaat-zich-nadrukkelijker-op-links-profileren http://politiek.thepostonline.nl/column/de-pvda-haar-geloofwaardigheid-als-linkse-partij-verloren/ https://www.politicalcompass.org/analysis2

Knapp, A. & Wright, V. (2006). The government and politics of France. Routledge: New York.